Merhaba geçtiğimiz hafta TUIK tarafından ilk defa açıklanan yapay zeka istatistiklerinin hane halkları için ortaya koyduğu verileri değerlendirmiştik. Dilerseniz bugün konunun Girişimler bacağına bakalım. TUIK 2007 yılından itibaren aralıksız olarak her sene Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması yapmakta. Anket kapsamında, 10’dan fazla çalışanı olan girişimlere yapılan örnekleme ile gönderilen soru formu ile girişimlerin e-ticaret faaliyetleri, ERP yatırımları, web sitesi kullanımları ve internet bağlantı kaliteleri gibi çeşitli veriler alınıyor.

Yapay zekanın iş hayatında artan önemine bağlı olarak, 2021 yılından itibaren bu ankete girişimlerin yapay zeka kullanımı ile ilgili sorular da eklendi. Bu sene 10 çalışan ve üstü çalışanı olan 215 bin girişimden 15 570 adet cevaplı form derlendi. Veri toplanan sektörleri hızlıca bir gözden geçirdiğimizde Türkiye ekonomisinin temel çarklarının hepsinin çalışmaya dahil edildiğini görüyoruz.

• Tüm imalat sanayi
• Elektrik, su , gaz ve iklimlendirme üretim ve dağıtımı
• İnşaat
• Toptan ve perakende ticaret
• Ulaştırma ve depolama
• Konaklama ve yiyecek hizmetleri
• Bilgi ve iletişim
• Finans ve sigorta faaliyetleri
• Gayrimenkul faaliyetleri
• İdari ve destek hizmetleri

---

Çalışmada yapay zeka çalışması olarak kapsanan faaliyetler; yazılım tabanlı ya da cihazlara gömülü sistemler aracılığıyla öngörüler, öneriler veya kararlar üreten teknolojiler olarak belirlenmiş. Burada iş uygulamaları olarak; içerik üreten yapay zeka uygulamaları, sohbet robotları ve sanal asistanlar, yüz veya konuşma tanıma sistemleri, makine öğrenmesine dayalı veri analizleri ile depo otomasyonunda kullanılan otonom robotlar veya paket taşımada kullanılan otonom dronlar örnek olarak gösterilebilir.

Girişimlerin son beş sene içerisinde yapay zeka teknolojisi kullanma oranlarına bakıldığında özellikle 250 ve üzeri kişinin çalıştığı girişimlerde neredeyse %25 seviyesine ulaşıldığı görülmektedir. Bu rakam beş yıl önce %9’lar seviyesinde idi. Salgının etkilerinin geçmesi sonrası kurumsal şirketlerde hızlı bir yapay zeka dönüşümü olduğunu görüyoruz.

Ülkemizdeki bütün girişimler dikkate alındığında, 2025 yılında yapay zeka kullanımı oranı %7.5’ta kaldı.

Kurumsal tarafta izlenen hızlı toparlanmaya rağmen, toplam girişimler içerisinde YZ kullanımının çok sınırlı kalması, ülkemizdeki girişimlerin sadece %0.4’ünün 250 ve fazla çalışanlı olmasından kaynaklanıyor. Son beş senelik harekete baktığımızda %5 bandının orta büyüklükteki şirketlerde (50-249 çalışan) 2024 yılında, küçük işletmelerde ise ancak içinde bulunduğumuz yılda geçildiğini görüyoruz.

Yapay zeka kullanımı olmayan küçük ölçekli firmaların, %76’sının uzmanlık eksikliği, %67’sinin ise maliyetlerin yüksek olması nedeniyle yapay zeka kullanmadığını beyan ediyor. 10 ile 49 kişi arasında çalışanı olan firmalarda en düşük yapay zeka kullanmama nedeni ise %17’ile bu çalışmaların şirkete bir faydası olmadığının düşünülmesi. Bir noktada bu görünüm maliyet ve uzmanlık sorunu çözüldüğünde küçük işletmeler için yapay zeka kullanımı konusunda bir direnç göstermeyeceklerini yansıtıyor.

Öte yandan orta büyüklüklü şirketlere baktığımızda yapay zeka kullanmama nedenleri açısından sıralamanın değişmediğini görüyoruz. Çalışan sayısı 50-249 arasında olan firmaların %68’i uzmanlık eksikliği, %66.2’si ise maliyetler nedeniyle yapay zeka kullanmamakta.

Kurumsal firmalarda ise göreceli olarak hukuki geçerlilik ve veri gizliliği maddeleri önceki iki gruba göre daha belirgin. Ancak 250 üzeri çalışanı olan grupta dahi girişimlerin %65’i uzmanlık eksikliği, yine %65.5’i de maliyetler yüzünden yapay zeka kullanımını tercih etmemekteler. Türkiye verisi bize net olarak yapay zeka uzmanı sayısının arttırılması gerektiğine işaret ediyor. Uzman kurum ve kişi sayısındaki artış ta rekabet ile beraber maliyet tarafından firmalar için olumlu bir dönüşüme yol açacaktır.

---

Sektörler detayında, bilgi ve iletişim sektörlerinde faaliyet gösteren kurumların %47.1’inde yapay zeka kullanıldığı görülüyor. Yapay zeka teknolojilerinin dayandığı eko-sistemdeki girişimlerin çoğunun burada faaliyet göstermesi nedeniyle, bilgi teknolojileri sektörünün açık ara liderliği beklenen bir olgu.

Bilgi iletişim sektörünü %21 ile banka ve sigortacılık faaliyetleri takip ediyor. Bu sektördeki ağır regülasyon yükümlülükleri ve risk yönetiminin kritik olması yapay zeka kullanımını ivmelendiriyor olmalı. Kullanım alanının %10’nun üzerinde olduğu diğer iki sektör ise bilgisayar makinelerinin tamiri ve danışmanlık faaliyetlerini de içeren mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler grubu. En düşük yapay zeka kullanımı ise %3.9 ile inşaat sektöründe tespit edilmiş.

---

---

Kullanım alanlarına baktığımızda ise işletmelerde yoğun olarak pazarlama ve satış ekiplerinin yapay zeka kullandığı görülüyor (%46). Bunu üretim, arge süreçleri ve işletmenin idari faaliyetleri takip ediyor. İşletmelerin bu üç alanda yapay zeka kullandıkları yönünde beyanları %40’lık bir paya işaret ediyor. Bilgi güvenliği (%22) ve lojistik (%12) ise yapay zeka kullanımının en sınırlı olduğu alanlar.

Sonuç olarak 2025 yapay zeka istatistikleri, ülkemizde her büyüklükten firma grupları için yapay zeka kullanımının hızla arttığını ancak uzmanlık eksikliği ve maliyetler nedeniyle bu sürecin KOBİ’lerde daha ivmesiz olduğu gösteriyor. Öte yandan sektörler açısından yapay zeka kullanımı henüz geleneksel olarak yapay zeka kullanımına daha açık olan sektörlerin dışına çıkamamış durumda. İmalat sanayi, toptan ve perakende ticaret gibi alanlarda yapay zeka kullanımı için önemli bir fırsatlar olduğu çok açık. Perakende alanında planlama, tedarik zinciri yönetimi, ürünlerin etkin olarak yönetimi gibi konularda yapay zeka etkin çözümler getirebilir. Önümüzdeki dönemde bu ana sektörlerin bilgi teknolojisi uzmanlığını daha etkin kullanabilmesi için gerekli önlemlerin alınması gerekiyor.