Yeni düzenlenen Eminönü Sahil kesiminde Kadıköy – Üsküdar motorlarının yanaştığı iskelenin hemen arkasında Marmara Belediyeler Birliği merkezi ile Ragıp Gümüşpala caddesi arasında Ahi Çelebi Camii yer alır.

Reşat Ekrem Koçu, İstanbul Ansiklopedi’sinde Camii’nin bir 16.yy eseri olduğundan bahsetse de Camii’nin 1481 – 1500 yılları arasında Tabip Kemal Ahi Can Tebrizi tarafından yaptırıldığı bilinmektedir. Bir kitabesi olmadığından kesin yapım tarihi bilinmemektedir. Fatih devrinden Kanuni devrine kadar hekimbaşılık yapan, ancak henüz Kanuni devrinin başında azil edilerek Mısır’a gidip burada 96 yaşında vefat eden Ahi Çelebi’nin yaşadığı dönemde Mimar Sinan’a Camii yaptırmış olması imkansızdır.

Fakat Mimar Sinan’nın kocadığı dönemde yazdırdığı “Tuhfet ül Mi’marin” isimli eserlerinin envanterinde bu Camii 1539 yılındaki yangın sonrası Sinan tarafından tamir edilen bir camii olarak geçmektedir. Camii iki yanda ince uzun hacimlerle genişletilmiş bir kubbenin altına kurulmuştur. Ana kubbenin yükü pandantif ile dört kemere aktarılmıştır. Bu resimde pandantifler iç cephede olduğu için göremiyorsunuz. Pandantif en temel tanım ile üzerine kubbe oturtulan ve kubbenin ağırlığını yapının taşıyıcı elemanlarına aktaran mimari formdur. Örneğin Ayasofya’daki “melekler” pandantif üzerinde durmaktadır.

Camii’nin doğu ve batı katında açılan ikiz kemerler kullanılarak yapı yanlara doğru açılmıştır. Ayrıca iki yan çıkma ile camiinin son bölümü olan ve çeşmenin de yeraldığı son cemaat yerine ulaşılır. Reşat Ekrem Koçu’nun anlatımından anlaşıldığına göre 1912 yılında yapılan Dördüncü Galata Köprüsü inşaatı sırasında su almaya başlamış 1908 – 12 arasında harap kaldıktan sonra batan yerlerine kum doldurulmuştur. İmparatorluğun çöküş döneminde bakımsız kalan camii, 1990 larda kapsamlı bir onarımdan geçmiş, su basmalarına karşı önlem alınmıştır.

Matrakçı Nasuh’un 1530 – 1536 tarihleri arasındaki minayatürlerinde ahşap çatılı gösterilirken, 1539’da Sinan’nın müdahalesi ile kubbe kurulduğu söylenebilir.

Taş minaresi dört köşe bir kaide üzerinde yükselir şerefe altı düz ve külahı sivridir.

Camii’nin tarihteki ünü ise Büyük Gezgin Evliya Çelebi’nin başından geçen bir olaydan gelmektedir. Miladi 1631 yılının Muharrem ayının ilk gününde Evliya’nın içi geçer ve Camii’ye çok yakın olan evinde uykuya dalar. Rüyasında Ahi Çelebi Camii’inde sabah namazı kılmaktadır. Kendi tabiri ile sağ tarafında nura gark olmuş geniş bir cemaat vardır. Yanında namaz kılan kişiye isimlerini sorduğunda tüm evliya ve peygamberlerin, dört halifenin ve Kerbela şehitlerinin zor duruma düşmüş Kırım Han’nına yardıma gitmek için yola çıktıklarını ancak Ahi Çelebi Camii’inde sabah namazına durduklarını öğrenir.

Az sonra Camii’ye Hz.Muhammed’in gelmesi ile namaz kılınır. Evliya Çelebi, namaz sonrası Hz. Peygamberi’in huzuruna çıkarıldığında, elini öper iken yanlışlıkla şefaat (bağışlama) dilerim Resullah, yerine seyahat ya Resullah der ve bu rüya sonrası uzun yurt gezileri başlar. Ancak bu dönemde zaten Evliya ufaktan ufaktan İstanbul’un nahiyelerinde gezmelere başlamıştı. Yani bu rüyayı görmesinde de bir maksad olduğu söylenebilir.

Sonuç olarak Unkapanı’nın hemen girişinde bugün Zindan Han ile caddenin karşı köşesindeki Rüstem Paşa Camii arasında kalmış, küçük bir 15.yy Camii olan Ahi Çelebi için söyleyebileceğimiz son söz Reşat Ekrem Koçu tarafından yapılan “Helal” para ile yapılmış olduğu saptamasıdır.